Byłeś/byłaś ofiarą albo świadkiem dyskryminacji?

Zjawisko dyskryminacji to pojęcie niezwykle złożone, na które składać mogą się różnego rodzaju zachowania, które w konsekwencji powodują odmienne, gorsze, często poniżające, upokarzające lub uwłaczające traktowanie określonej grupy społecznej bądź jednostki ze względu na posiadaną przez nią cechę. Zachowania dyskryminujące daną osobę mogą mieć różny charakter, siłę, a także formę – mogą być wyrażone zarówno słowem, jak i gestem, czy też określonym traktowaniem innej osoby.

Warto podkreślić, iż każdy z nas może stać się ofiarą dyskryminacji, choć szczególnie narażone na takie zachowania są grupy osób charakteryzujące się określoną cechą, do których zalicza się m.in. płeć, wiek, orientację seksualną, narodowość, wyznanie, światopogląd, niepełnosprawność, pochodzenie etniczne etc.

Dyskryminacja może wystąpić w każdym obszarze życia człowieka, choć szczególnej uwadze poddawane są kwestie nierównego traktowania osób w takich sferach aktywności, jak: edukacja, zatrudnienie, życie rodzinne.

Niezwykle istotną kwestią w kontekście walki z nierównym traktowaniem jest reakcja osób doświadczających takiego zachowania, jak i tych, które były świadkami dyskryminujących zachowań w stosunku do innych.

Jednym z podstawowych kroków w walce z dyskryminacją jest reagowanie na tego typu zachowania, które powinno mieć miejsce zarówno, jeśli staliśmy się ofiarami dyskryminacji, jak i wtedy, gdy taka sytuacja nie dotyczyła nas bezpośrednio. Należy pamiętać, iż zgłaszanie przejawów dyskryminującego zachowania przez osoby doświadczające nierównego traktowania to wciąż problematyczna kwestia. Wynika to z faktu, iż sytuacje, w których dana osoba była dyskryminowana są często bagatelizowane, bądź traktowane jako marginalne przypadki. Wielokrotnie słyszy się także wciąż powtarzane schematy, iż wina za tego typu zachowania leży po stronie ofiary, która „sprowokowała”, bądź „godziła się na taką sytuację”. Warto podkreślić więc, iż niezwykle istotne w kontekście walki z dyskryminacją jest reagowanie i sprzeciw wobec takiego zachowania.

Niezależnie od sytuacji, w której spotkaliśmy się z nierównym traktowaniem – stając się ofiarą takiego zachowania – warto poinformować osobę, która dopuszcza się dyskryminacji, iż jest się świadomym swoich praw i w żadnym stopniu nie wyraża się zgody na podobne sytuacje. Sprzeciw ofiary w stosunku do osoby dyskryminującej nie zawsze musi zostać wyrażony słownie – może polegać także na pewnym dorozumianym zachowaniu, które wskazuje, że nie akceptujemy takiego zachowania i nie godzimy się na nie. Wyrażenie sprzeciwu nie zawsze jest jednak zabiegiem łatwym dlatego ogromną rolę odgrywać tu mogą również osoby będące świadkami tego typu zachowań.

Istotną kwestią w kontekście walki z dyskryminacją jest również powiadomienie o takim zachowaniu przełożonych osoby, która dopuściła się dyskryminującego zachowania. W zależności od stopnia złożoności problemu, warto rozważyć, czy daną kwestię można rozstrzygnąć polubownie, w drodze ugody pomiędzy stronami.

 

Ofiara dyskryminacji może ponadto podjąć określone kroki prawne:

1. W zależności od sytuacji, w której doszło do naruszenia zakazu dyskryminacji bądź charakteru dyskryminującego zachowania istnieje możliwość:

  • złożenia skargi do sądu pracy,
  • pozwu do sądu cywilnego o naruszenie dóbr osobistych,
  • bądź w określonych przypadkach – złożenia zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa (ustnie lub pisemnie na policji lub w prokuraturze).

2. Jedną z możliwości jest także zwrócenie się do rządowych oraz pozarządowych organizacji zajmujących się kwestiami dyskryminacji, w tym m.in. do:

3. W przypadku doświadczenia dyskryminacji na Uniwersytecie Warszawskim istnieje możliwość zgłoszenia się do organizacji uniwersyteckich, które w swojej działalności zajmują się kwestiami nierównego traktowania i dyskryminacji na terenie uczelni. W przypadku bycia ofiarą lub świadkiem dyskryminacji można się zgłosić do: